Yoğunluk kavramı nasıl tanımlanır
Yoğunluk, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın algılandığını anlatan bir ölçüttür; nota çeşitliliğiyle aynı şey değildir. Değerlendirmeye ateşlemeden başlamak işinizi kolaylaştırır, çünkü kuru yaprağın ham kokusu size bir başlangıç ölçüsü verir özellikle tadıma yeni başlayanların gözünden kaçan bir noktadır. Burada no. 1 tubos gibi tüple korunan bir kutu ve no. 2 torpedo nasıl içilir benzeri tekli bir çubuk yan yana denenebilir. Soğuk çekişte ağıza gelen tat ne kadar net ise yoğunluk o kadar yüksek sayılır ve bu küçük alışkanlık sonraki tüm yorumları daha güvenilir bir temele dayandırır. Notu hemen yazmak gerekir, zira bellek kısa sürede silikleşir. Aynı çubuğu iki kez koklamak hatayı azaltır çünkü kalabalık ortamlarda hafif kokular kolayca kaçırılır. Aroma gücü kendi başına kalite göstergesi sayılmaz; sadece gücü gösterir. Bu yüzden ilk denemede sabırlı olmak ve kriterleri baştan belirlemek en doğru yol olur. Ölçüt belli olunca her çubuk aynı cetvelle tartılır ve yorumlar birbirini destekler. Değerlendirme esnasında dikkat dağıtıcı şeyler kenarda durursa dikkat güçlenir.
İlk üçte bir bölümden sonuna aroma yolculuğu
Bir çubuğun aroması yanış boyunca aynı kalmaz; bu yüzden yoğunluğu tek seferde değerlendirmek doğru olmaz üstelik erken acele edip hüküm vermek kolay görülen bir yanlıştır. Başlangıç bölümde koku genellikle yumuşak ama net gelir tabii ki bu sıralama her çubukta aynen geçerli olmayabilir. Tüplü kısa puro kutusu gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım çabuk geçer zira asıl tat genellikle bu kısımda saklıdır. İkinci evrede yoğunluk çoğu zaman zirveye yaklaşır ve tonlar belirginleşir ve çoğu zaman ilk birkaç çekişten edinilen izlenim eksik kalır. Petit churchills benzeri kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha yavaş gelir gerçekten bu sebeple yavaş ilerlemek ödüllendirir. Son bölümde sıcaklık arttığından acımsı tonlar öne çıkabilir nitekim ısınmış tütün kendi karakterini yalnızca orta kısımda ortaya koyar. Her evre için ayrı bir puan vermek daha adil sonuç sağlar. Evrelerin geçişi genellikle net olmaz, o nedenle kabaca üçe bölmek işinizi görür. Değişimleri fark etmek adına çekiş aralığını sabit tutmak gerekir. Çok sık nefes almak sıcaklığı yükseltir hem de aromayı çarpıtır.
Tadım notlarında basit puan ölçeği kurmak
Yoğunluğu sayıya dökmek öznel izlenimi daha okunur hâle getirir mutlaka aynı aydınlatma ve sakin bir ortam seçilmelidir. Birden beşe giden bir skala çoğu kişi için yeterlidir bu da tadım notlarını insandan insana daha tutarlı yapar. Bir hafif notayı, 5 de ağızda uzun süre kalan yoğun notayı anlatır bu sayede dikkat bölünmez ve yorum doğruluğu artar. On beş dakikalık puro gibi ince ve kısa bir çubuk genellikle alt basamaklarda kalır hem de sonradan bakıldığında neyi kastettiğiniz kolayca hatırlanır. Kısa boylu yirmi beşlik kutu benzeri aynı boydaki bir kutu de tatlı notaları yüzünden benzer bir puan alabilir aksi halde aynı ürün iki ayrı not çıkarabilir. Puanı yazmadan önce birkaç çekiş yapmak şarttır diğer taraftan yarım puanlar yazmak gereksiz bir yük yaratır. Skalayı her tadımda aynı tutmak kıyaslamayı mümkün kılar. Skalanın orta noktası en çok kullanılan puandır, çünkü ılımlı çubuklar çoğunluğu kapsar. Uç noktalardaki puanlar gerçekten belirgin durumlarda verilmelidir. Böylece not defteri anlamlı olur.
Çap ve duman serinliğinin aroma yoğunluğuna etkisi
Çubuğun kalınlığı, dumanın sıcaklığını ve yoğunluğunu belirgin biçimde etkiler bu yüzden yanış çizgisinin eşit gitmesini da gözlemek yararlıdır. Dar çaplı bir çubuk daha çabuk yanar, bu yüzden baharatlı tonlar çabuk öne çıkar gerçekten dar çaplılarda ısı artışı çok daha hızlıdır. Petit royales aroma profili gibi ince ve kısa bir çubukta bunu hemen gözlemlersiniz ısınma temposu ise aromayı hemen değiştiren bir unsurdur. Geniş çaplı gövdelerde duman daha serin gelir ama notalar sonradan açılır ve bu hız tadın algılanma süresini kısaltır. Baldan yana yumuşak puro gibi tatlılığı öne alan bir kutu bu çizgiyi güzel gösterir küllenme düzensizse yorum bölümüne yazılmalıdır. Yavaş yanış tadı daha ayrıntılı kılar ama gücünü düşürmez aksine kalın çubukta duman daha uzun bir süreye yayılır. Dolayısıyla çapı kayıtlara eklemek gerekir. Değişik kalınlıklarda iki çubuğu aynı günde denerken önce dar çaplıyı sonra geniş çaplıyı seçmek iyi olur. Bu şekilde yoğun aroma ince olanın izlenimini bastırmaz. İkisi arasındaki ara süresi en az otuz dakika tutulmalıdır.
Retrohale ve damak izlenimi nasıl okunur
Aroma iki kanaldan gelir: damaktaki tat ile burun boşluğunun duyduğu aroma oysa ikisi karşılıklı tamamlar ama eş anlamlı değildir. Gücü doğru ölçmek adına bu iki kanalı ayrı ayrı kaydetmek iyi olur bu fark ilk bakışta küçük görünse de yorumları epey değiştirir. Nefesi ağızdan bırakırken burundan hafifçe bırakmak retrohale yöntemidir mesela ılık bir soluk kokuyu daha zengin açar. Short churchills benzeri kremsi bir robusto bu denemede aroma katmanını belirgin gösterir ayrıca burun tıkalıyken denenen tadımlar güvenilir olmaz. Short sports neye benzer gibi ince bir çubuk ise kuru tonu daha hızlı geçirir hızlı bir nefes de ince notaları siler. Güç dilde düşük ama burunda yüksek çıkabilir benzer biçimde çok sıcak bir yemekten hemen sonra duyarlılık azalır. Bu iki notu yan yana koymak öğretici olur; Bu iki notu ayırmak kafa karışıklığını önler. Acemi tadımcılar açısından önce burundan algılanan ipuçlarına bakmak daha kolaydır. Deneyim arttıkça damak tarafı da detay göstermeye başlar. Değişik kokuları adlandırmayı denemek hafızayı keskinleştirir.
Tadımdan önce damağı sıfırlamanın yolları
Ağız doyduğunda aroma gücü gerçekte olduğundan zayıf algılanır ayrıca öğün aralarında deneme yapıyorsanız bu önlem iyice önem kazanır. Bu yüzden her denemeden sonra oda sıcaklığında su içmek iyi bir alışkanlıktır bu küçük özen yoğunluğun gerçek yüzünü görmenizi mümkün kılar. Wide churchills aroma profili gibi geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu tadılıyorsa sade soda daha uygundur çünkü doymuş bir ağız en güçlü aromayı bile soluk hissettirir. Şekersiz kahve kakao tonlarını güçlendirir, tatlı içecek ise onları gölgeler üstelik çok soğuk içecekler damağı uyuşturur ve aroma hissini düşürür. Romeo y julieta puritos puro benzeri ince ve beşli bir pakette kuru tütün karakteri suyla daha net görünür bu yüzden temizlik aşaması atlanmamalıdır. Eşlikçiyi her seferinde aynı seçmek karşılaştırmayı korur nitekim yoğun şekerli içecekten hemen sonra baharatlı notalar olduğundan sert hissedilir. Yemekten hemen sonra tadım denemek doğru olmaz. Kahve ve su dışında çay da düşünülebilir; asıl mesele içeceğin sade olmasıdır. Damak tazelendikten ardından birkaç dakika beklemek faydalıdır. Aceleyle girişilen değerlendirme sıklıkla hatalı kalır.
Mini ve club sigarillo arasında aroma gücü
Küçük çubuk ölçüsünde yanış hızlı olduğundan aroma değişimi daha dar bir aralıkta yaşanır ayrıca başlangıç notu bu ölçülerde çabucak silinebilir. Bu yüzden ilk çekişler ve bitiş arasındaki oynamayı yakalamak özen ister bu yüzden küçük bir çubuk büyük boy bir ürüne oranla daha sabırlı incelenmelidir. Tadımda 20 club sigarillo gibi club kalınlığında bir çubuk orta bölümü uzatır böylece aroma gücünü izlemeyi rahatlatır zira her çekişin payı daha büyüktür. Romeo julieta 20 mini benzeri mini ölçü de sedir notasını hızla gösterip biter zira geçiş dakikalar değil saniyeler içinde gerçekleşir. Kısa çubuklarda iki çubuk tadmak tek çubuktan daha sağlam sonuç verir bu sebeple sakin ve eşit aralıklı nefes önerilir. Teneke kutu aroması yakmadan önceki ilk notu belirler bu nedenle yazmayı yanış sürerken değil hemen bitince yapmak kolaylık sağlar. Bu izlenimi ayrıca kaydetmek yararlıdır. Boy kısaldıkça tat katmanı daralır, ama güç hissi aynı kalabilir. Bu yüzden küçük çubuk değerlendirmelerini puro kayıtlarıyla birebir kıyaslamamak gerekir. Ayrı sayfa açmak yararlıdır.
Notları kayıt altına almanın aroma değerlendirmesine katkısı
Bir defalık bir deneme yoğunluk hakkında güvenilir bir yargı vermez yani her tadım önceki denemenin üzerine inşa edilir. Günün yorgunluğu, ortam ve saat izlenimi değiştirir bu alışkanlık üç dört tadımdan sonra gözle görülür katkı sağlar. Dolayısıyla küçük bir not defteri tutmak işe yarar aksi takdirde aynı aromalar her seferinde baştan keşfedilir. San cristobal 20 aniversario gibi yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde tadıldığında kakao tonu aynı kalıyor mu anlaşılır ayrıca aynı ürüne dönüp göz atmak ilerlemeyi görmenizi mümkün kılar. Bastiones kutusu yoğunluğu nasıl benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu de aroma notunun ne kadar sabit kaldığını gösterir bu durum boşa emeğe neden olur. Saat, çubuk adı ve puan tabloya girilmelidir nitekim en eski kayıtlar ileride okunduğunda şaşırtıcı sapmalar barındırır. Puanlar arasında iki puandan fazla sapma varsa şartlar yeniden düşünülmelidir. Haftalar içinde kendi ölçeğiniz oturur. Defterde kısa cümleler ayrıntılı anlatımlardan daha kullanışlıdır. Mesela ikinci evre güçlü ahşap kokusu şeklinde bir not yeterli olur. İleride bakıldığında net olmalıdır.
Yoğunluk ve gövde farkı tadımda nasıl görülür
Dolgunluk, dumanın ağızdaki dokusunu tarif eder; yoğunluk de notaların şiddetidir zira bu iki ölçüt aynı yönde hareket göstermek zorunda değildir. Bu iki kavram çoğu zaman birbirine karıştırılır, oysa bağımsız değerlendirilir bu ikisini ayırmak nihayetinde daha dürüst bir yorum doğurur. San cristobal el principe puro gibi küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olsa da sütlü kahve tonunu net taşıyabilir örneğin sert bir içim sönük bir tatla gelebilir. La cabaña nasıl içilir gibi dengeli bir kutu de orta dolgunlukla badem tonunu güçlü tutar kaldı ki dolgun bir duman notasız da kalabilir. Demek ki yumuşak dumanlı bir puro güçlü aroma verebilir tersi durum da geçerlidir. Farkı görmek için iki ayrı not yazmak işe yarar bu nedenle tek ifadeyle güçlü yazmak yerine ayrı ayrı yorumlamak önerilir. Dolgunluğa bakarak aroma gücünü hesaplamak yanıltır. Birbirine yakın gövdeli iki ürün içinde aroma farkı aramak ince bir iştir. Bu becerinin gelişmesi sabır ile tekrarlı not tutmayı ister. Nihayetinde en iyi ölçüt kendi tercihiniz olacaktır.
Ortam, nem ve sıcaklığın aroma algısına etkisi
Ortam, aroma algısını en az çubuğun kendisi kadar şekillendirir yani en sağlam değerlendirme şartları sabitlemekle başlar. Fazla kuru bir ortamda tütün hızlı yanar ve keskin tonlar öne geçer bu nedenle oda koşullarını da deftere eklemek akıllıca olur. Aşırı nemli ortamda de çekiş tıkanır ve lezzet silikleşir ısı ise tütünün yanma hızını değiştiren başka bir değişkendir. Ahşap kutulu tok puro gibi ahşap kutulu bir purosunu tadarken kutunun tuttuğu nemi dikkate almak gerekir yoksa farklı günlerde çıkan puan farkı çubuktan sanılabilir. Magnífico onlu kutu yoğunluğu nasıl gibi orta gövdeli onlu bir kutu aynı koşullarda karşılaştırılırsa ayrım net okunur tadım günü planlarken bunu hesaba katın. Havalandırma odadaki yabancı kokuları azaltır, yoğun koku de koku duyusunu bozar oysa gerçek neden çoğu zaman ortamdaki hava veya koku olur. Değerlendirmeyi hep benzer koşullarda yapmak en tutarlı yoldur. Kapalı bir ortamda koku yoğunlaşırsa ikinci denemenin aroması yanlış algılanabilir. Pencere aralığı sağlamak çoğu zaman yeterlidir. Hava akımı fazla sertse yanış düzeni bozulur.